Rozwój mowy dzieci z zespołem Downa przebiega takimi samymi etapami jak u dzieci w normie intelektualnej, jednak okresy kształtowania się mowy za tymi etapami nie nadążają. Pojawienie się umiejętności głużenia i gaworzenia są zależne od rozwoju psychoruchowego dziecka. W okres wyrazu i zdania dzieci z zespołem Downa wchodzą później i okresy te trwają dłużej. Bywa i tak, że niektóre dzieci z zespołem Downa w ogóle nie nabywają umiejętności budowania zdania. Najczęściej posługują się pojedynczymi słowami: czasownikami, rzeczownikami, rzadziej innymi częściami mowy. Celem wypowiadania się takich osób jest bowiem chęć zakomunikowania czegoś, nie zaś konwersacja.

U osób z zespołem Downa obserwuje się m.in.:
– mało wyraźną mowę, często zrozumiałą jedynie przez najbliższe otoczenie
– błędy gramatyczne
– zaburzenia oddechowe i fonacyjne
– wymowę międzyzębową
– ubezdźwięcznienia
– nieprawidłową realizację głoski [r], szeregu szumiącego i ciszącego
– skracanie wyrazów
– uproszczenia grup spółgłoskowych
– ubogi zasób słów
– nieumiejętność posługiwania się kategorią językową czasu.

Często ma to związek m.in.…
– z nieprawidłową budową narządów artykulacyjnych
– z hipotonią mięśniową
– z dysfunkcjami narządu słuchu
– z problemami związanymi z oddychaniem i połykaniem.

Każde dziecko z zespołem Downa jest inne – ma inne potrzeby, inną historię. Podczas pierwszego spotkania logopeda przeprowadza wywiad z rodzicem/opiekunem – chce dowiedzieć się jak najwięcej na temat swojego pacjenta. Ponadto logopeda poświęca sporo czasu na obserwację dziecka. Postawienie właściwej diagnozy polega na poznaniu wszelkich możliwości dziecka, określenia jego deficytów oraz zdefiniowaniu problemu. Na tej podstawie logopeda opracowuje plan pracy logopedycznej, kierując się następującymi zasadami:
– rozwijanie umiejętności, które dziecko może opanować szybko
– praca nad czynnikami, które hamują rozwój innych
– wspomaganie zachowań, na których szczególnie zależy dziecku
– pomoc rodzinie i otoczeniu dziecka.

Przebieg terapii logopedycznej zależy od wieku dziecka. Podczas spotkań z logopedą rozwijane są następujące obszary:
– poziom zmysłowy, w tym ćwiczenia oddechowe, motoryki narządów mowy i połykania
– mowa i myślenie, w tym ćwiczenia budowania zdań i wypowiedzi, rozwijanie rozumienia zdań i poleceń
– sfera poznawcza, w tym ćwiczenia rozwijające mowę, myślenie przyczynowo-skutkowe, gramatyczne.

Spotkania logopedyczne powinny się odbywać co najmniej raz w tygodniu i trwać 30-45 minut. Warunkiem powodzenia terapii logopedycznej jest kontynuowanie pracy w domu – najlepiej codziennie. Do decyzji logopedy w porozumieniu z rodzicami/opiekunami należy wprowadzenie komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC).

…

Za: Urszula Jęczmień, Monika Kozera-Wierzchoś, Postępowanie logopedyczne w przypadku zespołu Downa, [w]: Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego. Podręcznik akademicki, red. Stanisław Grabias, Jolanta Panasiuk, Tomasz Woźniak, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2015, s. 283-306.